MENKES HASTALIĞI

Hastalığın Diğer İsimleri:

  • Çelik Saç Hastalığı
  • Sapıkça Saç Hastalığı
  • Bakır Taşınımı Hastalığı
  • X Bağlantılı Bakır Eksikliği
  • Trichopoliodystrophy
  • Hipokupremi, Konjenital
  • MK, MNK

Genel Bilgi

Menkes hastalığı, vücuttaki bakır seviyesini etkileyen genetik bir hastalıktır. Doğum öncesi (doğumdan öncesi olarak) tespit edilebilir. Bu hastalık birkaç organı (özellikle beyni) etkileyen aşamalı bir bakır metabolizması bozukluğu olup hücre içindeki ve hastalığın semptomlarından sorumlu olan hücre zarı boyunca bulunan bakır nakil sistemlerinin başarısızlığıdır. Bu taşıma sistemin başarısızlığı nedeniyle, saç, beyin, kemik, karaciğer ve arterlerin gelişimini kontrol eden enzimlerin yapısı ve işlevi için gerekli olan çeşitli hücrelerde bakır kullanılmaz. [1]

Genetik Faktörler

X’e bağlı resesif kalıtsal hastalıktır [2]. ATP7A genindeki mutasyonlar Menkes sendromuna neden olur. ATP7A geni, vücuttaki bakır seviyelerini düzenlemek için önemli olan bir proteini yapmak için talimatlar sağlar. Pek çok hücresel fonksiyon için bakır gereklidir, ancak aşırı miktarda bulunduğunda toksiktir. ATP7A genindeki mutasyonlar, vücudun hücrelerine bakırın zayıf dağılmasına neden olur. Bakır, ince bağırsak ve böbrekler gibi bazı dokularda birikirken, beyin ve diğer dokular alışılmadık derecede düşük bakır seviyelerine sahiptir. Düşük bakır kaynağı, kemik, cilt, saç, kan damarları ve sinir sisteminin yapısı ve işlevi için gerekli olan bakır içeren birçok enzimin aktivitesini azaltabilir. Menkes sendromu ve oksipital boynuz sendromunun belirti ve semptomları, bu bakır içeren enzimlerin aktivitesinin azalmasından kaynaklanır. [3]

Belirti Ve Semptomlar

Menkes hastalığı, genellikle beyaz, fildişi veya gri renkte olan kırılgan, karışık, seyrek, çelik veya sapık saçlarla karakterizedir. Olağandışı yüz özellikleri arasında tıknaz yanaklar ve anormal kaşlar bulunur. Etkilenen bebekler genellikle erken doğarlar. Normal vücut sıcaklığından (hipotermi) düşük ve kandaki aşırı bilirubin (hiperbilirubinemi) sarı bir görünüme (sarılık) neden olabilir. Hipotermi yaşlı bebeklerde de görülebilir. Bazı durumlarda erken semptomlar düzelebilir ve normal veya hafif yavaş gelişen gelişme iki ila üç ay boyunca devam edebilir. Ciddi gelişimsel gecikme, erken gelişim becerilerinin kaybı ve kasılmalar meydana gelebilir. Beynin tabanındaki kan pıhtısı (subdural hematom) ve / veya beyindeki arterlerin rüptürü veya trombozu gibi beyin anormallikleri nadir görülmez. Spastik demans ve nöbetler sonunda ortaya çıkabilir. Zayıflamış kemikler (osteoporoz) yaygındır ve kırıklarla sonuçlanabilir.

Teşhis

Menkes hastalığı, kan plazmasında azalmış miktarda bakır ve seruloplazmin ölçümü ile teşhis edilir, ancak bu testler yenidoğan döneminde her zaman güvenilir değildir. Bakır eksikliği öncesi etkilenen bebekleri potansiyel olarak tanımlayabilen yeni bir tanı yöntemi beyni etkilemeden önce kan plazmasındaki katekolamin seviyelerinin ölçülmesini içerir. APT7A genindeki mutasyonlar için moleküler genetik testler tanıyı doğrulamak için kullanılabilir. Etkilenen bir ailede belirli bir ATP7A mutasyonu varsa taşıyıcı testi ve doğum öncesi tanı mevcuttur.

Tedavi

Prenatal veya çok erken (haftalar içinde) Menkes hastalığının tanısı esastır. Bir bakır histidin bileşiğinin enjeksiyonlarının kandaki bakır konsantrasyonunu arttırdığı ve böylece bakır bağımlı enzimlerin gelişimi ve miyelin üretimi için uygun olduğu gösterilmiştir. Histidin-bakır işleminin etkinliği, APT7A enziminin bir miktar aktivitesinin korunup korunmadığına ve bakır desteğinin derhal başlatılıp başlatılmadığına bağlıdır.

Sıklık
Menkes sendromu ve oksipital boynuz sendromu insidansının 100.000 yenidoğanda 1 olduğu tahmin edilmektedir.

Kaynaklar

[1]https://rarediseases.org/for-patients-and-families/information-resources/rare-disease-information/

[2] https://www.orpha.net/consor/cgi-bin/Disease_Search.php

[3] https://ghr.nlm.nih.gov/condition