KIZAMIK

Genel Bilgi

Kızamık pediatrik tıbbi literatürde ilk kez 1965 yılında Rauh ve Schmidt tarafından tanımlanmıştır.

Measles (kızamık) ağırlıklı olarak çocuklarda görülen oldukça bulaşıcı viral bir hastalıktır. Karakteristik olarak ateş, öksürük, konjunktivit, ciltte kızarıklık ve düzensiz yayılan kırmızı benekler, burun akıntısı, Koplik lekeleri (Koplik’s spots) [1] görülür.

 (Resim 1)

Etkenler:

Measles (kızamık) hastalığına neden olan rubeola virüsü Morbillivirüs türünün, Paramyxoviridae ailesine ait bir RNA virüsüdür. Rubeola virüsü, enfekte olmuş bir insanın burun ve boğaz mukozasında yaşar. Hapşırma ve öksürük ile diğer bir bireye kolayca bulaşabilir.

Belirti ve Semptomlar

Kızamık genellikle 7 ila 14 günlük kuluçka süresinden sonra soğuk algınlığı gibi; sinüs tıkanıklığı, öksürük, kırmızı, rahatsız gözler ve burun akıntısı ile başlar.

İki gün sonra genellikle farkına varılmayan, ağız içinde, yanakların iç kısmında Koplik lekeleri ortaya çıkar.

Dört gün sonra semptomlar ağırlaşır. İlk olarak boyunda ve yüzde daha sonra gövdede, kollarda ve bacaklarda lekeler kendini gösterir. Bazı hastaların ışığa karşı duyarlılığı olabilir.

İki ila dört gün sonra halsizlik, öksürük, konjunktivit (kırmızı gözler) birden bire iyileşir. Lekeler hızla azalmaya başlar. Eğer herhangi bir komplikasyon gelişmezse kızamık seyrini 14-15. günde durdurur. Virüsün üremesi döküntülerin başlaması ile azalır.

Kızamık hastaları enfeksiyona karşı düşük direnç gösterirse bronşit, kulak enfeksiyonu ya diğer bakteriyel enfeksiyonlar gelişebilir. Hatta müdahale edilmezse pnömoni, mastoidit (tümük iltihabı)[2]  ve orta kulak iltihabı gibi ağır işitme kayıplarına neden olabilecek iltihabi durumlar görülebilir.

Kızamık yaklaşık olarak 1000 kişiden 1’i zeka geriliği ile sonuçlanabilecek beyin iltihabı geliştirir. Yaklaşık 1000 kişiden 1’i kızamıktan ölebilir. Kızamık virüsü (rubeola) ayrıca subakut sklerozan panensefalit (SSPE)[3] ile de ilişkilendirilebilir.

Yetişkinlerde döküntüye neden olabilecek birçok klinik tablo olduğu için teşhisi daha zordur. Ayrıca hamile bireylerin kızamıktan kaçınmak için özen göstermeleri gerekmektedir. Aksi takdirde erken doğum, düşük doğum kilosu ve anne ölümü meydana gelebilir.

Teşhis Yöntemleri ve Tedaviler

Kızamık fiziksel bulgular ile teşhis edilir. Karakterize bulgular ateş, öksürük, akut burun akıntısı, göz kapaklarının iltihaplanması, yayılma ve döküntü, yanak içlerinde küçük, düzensiz, merkez kısımları mavimsi-beyaz olan, parlak kırmızı lekelerdir.

Kızamık enfeksiyonunun doğrulanması, kızamık virüsü sandwich-capture immünoglobulin (IgM) antikor tahlili olarak adlandırılan bir kan testi ile yapılabilir. Bu test vücuttaki lekelerin oluşmaya başlamasının üçüncü gününden sonra yapılırsa en doğru sonucu verir.

Kızamığın spesifik bir tedavisi yoktur. Bazı çocuklar için A vitamini takviyesi tavsiye edilir. Semptomlar istirahat, asetaminofen[4] içerikli ilaçlar ve nemli hava ile tedavi edilebilir.

Kızamık aşısı, kızamık salgınlarını önlemek için en etkili yöntemdir. Önlenmesine yönelik aşılama olmasına karşın, gelişmekte olan ülkelerde yılda 30-40 milyon vaka ile önemli bir halk sağlığı sorunu olmaya devam etmektedir.

Kızamıktan kaçınmak genellikle zordur. Çünkü belirtileri henüz ortaya çıkmamış birinden hava yolu ile bulaşabilir. Kızamık, döküntüler ortaya çıktıktan ortalama 4 gün sonra bulaşıcı değildir.

Hastalığın Diğer İsimleri

Morbilli

Nine day measles

Rubeola

Kaynakça

Görsel  1: https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/measles/symptoms-causes/syc-20374857

https://rarediseases.org/rare-diseases/measles/

http://www.floradergisi.org/fulltext.aspx?issue_id=69&ref_ind_id=184

[1] Koplik Lekeleri(Koplik’s Spots): Kızamığa özgü, yanağın iç kısımlarında oluşan merkezleri mavimsi-beyaz renkte olan kırmızı lekelerdir.

[2] Mastoidit(Tümük İltihabı): Kulak kepçesinin arkasında bulunan mastoidit kemik dokusunun havalı hücrelerinin iltihabı.

[3] SSPE: Çocuklarda ve ergenlerde kızamık hastalığından aylar-yıllar sonra ortaya çıkabilen sarsıntılı nöbetler ve motor anormalliklere neden olabilen beyin rahatsızlığıdır.

[4] Asetaminofen(Parasetamol-APAP): Bir tür ağrı kesici ve ateş düşürücü.